Heile flokken samla. Kjersti Straume med August på armen og John Magne med Ine. Framme storesyster June. Foto: Lisa Giil Photography.

– Vi trivst i Botnane, elles hadde vi ikkje vore her. Det er fordelar og ulemper med alle plassar. Skal vi besøke vener må vi planlegge det. Men vi trur ikkje vi hadde vore med på så mykje meir om vi budde i Florø. Vi likar livsstilen og naturen her, samstemmer Kjersti Straume (36) og John Magne Sande (36). Ho er tilflyttar i Botnane og han kjem frå garden dei har bygt hus på. Saman har dei borna August (snart 3.mnd) og Ine (1 år og 7. mnd.), og dotter hans June (9 år), som bur med dei annankvar veke.

Dei er midt i barseltida med August og seier at kvar dag har sin sjarm, med både kos og kaos. Det er mykje armar og bein. Men dei føler seg heldige. Ine tykkjer det er stas med baby og storesyster June at det er kjekt med småsysken. – Det gjeld berre å ha omsorg nok for alle, og no er eg glad for at John Magne er heime heile tida når han er heime, seier Kjersti Staume. John Magne Sande arbeider i Nordsjøen og er ute på jobb i to veker og fire veker heime. Sjølv har Kjersti permisjon frå jobben som sjukepleiar på Svelgen bu- og omsorgsenter.

Visst kan det stundom vere eit kav å vere åleine heime med to små ungar. Men ho har vore heldig med svigerfar Audun, gardbrukar og bussjåfør. – Det er veldig greitt å sleppe å lage middag av og til. Anten går vi opp til han og et, eller så kjem han ned hit med heimelaga, nysteikte fiskekaker. Og Ine likar å vere med opp til Besten og lage vaflar. Vesle August har fått namn etter oldefar sin, August Sande, farfar til John Magne.

Bremanger pepra med vindmøller

Intervjuet vert gjort den dagen Firdaposten har oppslag om at NVE har peika ut Frøyagrunnane som eigna for vindmøller. Det vil vere rett i synet frå huset deira i Sletten, der utsikta er hovudskipsleia, Frøysjøen, Hovden, Kalvåg og Bremangerlandet.

– Då får vi 500 vindmøller «kring huset her» med Guleslettene, Bremangerlandet, Marafjellet og Frøyagrunnane. Det er ikkje måte på kor Bremanger kommune skal peprast med vindmøller, seier John Magne Sande. Dei skal ikkje køyre mange hundre metrane nordover før dei får vindmøllene på Marafjellet rett i fleisen, eller sørover for å sjå lysa i himmelsjå frå gravemaskinene på Guleslettene.

John Magne fekk sjokk då han gjekk opp på fjellet, der Guleslettene vindpark er under bygging. – Det ser ikkje ut der oppe. Der sprengjer dei i veg, og same kva dei seier og gjer, så vil dei aldri kunne få naturen attende slik han var. Det er tøv å seie slikt. Der oppe ser det ut til at alt går an, men vil vi her nede i bygda bygge oss eit naust så er det alle slags restriksjonar. Hadde det no endå vore den norske stat som bygde ut, for felleskapet, så var det no endå så. Men no er det nokon tyskarar som bli rike på naturen vår, seier John Magne engasjert. Han stod på Bremanger Venstre si liste ved siste kommuneval.

– Nei, kjem det vindmøller på Frøyagrunnane, midt i fjeset der sola går ned, då vert vi radveringar, slær han fast. Det er mest så Kjersti kvepp til. – Ja, då hadde Besta blitt glad, ler ho. 

Ute senkar den blå timen seg over Frøysjøen og landskapet, og inne går det mot leggetid for dei to minste.  John Magne med August og Ine.

Frå Bergen til Botnane

Kjersti Straume kjem nemleg frå Radøy, frå ei bygd som heiter Sletta, med omlag 400 innbyggjarar og ein skule med 50 elevar. Men der har ho ikkje budd sidan ho var purung. Ho flytta frå Bergen til Botnane, og det var ein stor overgang.

– Det er omgangskrinsen eg saknar mest. Det tek tid å få seg ein ny, serleg kombinert med ammetåke. Men eg trur dei fleste sitt liv endrar seg når vi får born. Det vert meir eit A4-familieliv, der folk seier hei til kvarandre på butikken og hastar heim. Vi handlar ein dag i veka og skal vi besøke nokon må det planleggast, men det går heilt greitt å gjere det. Det eg brukte mest i Bergen var Ulriken og fjell har vi her i Botnane også, seier Kjersti.

– Har de fått negative reaksjonar på at det flytta hit?

– Ja, du veit, borti Florø meiner dei at du har flytta til huta-heiti berre du har passert brua på Brandsøya. Du skal helst bu midt i byn, seier John Magne, som har mykje av omgangskrinsen sin i Florø. – Eigentleg trur eg mange drøymer om å bu slik som oss, men dei får ikkje gjort noko med det. Dei trur dei treng tilbod dei likevel ikkje brukar, trur ting er vanskelegare enn dei er og har ikkje tilgang på eigna hus, seier han.

– På Radøy er det vanleg å bu på bygda og pendle til Bergen på arbeid, slik har det vore i generasjonar. Når eg skulle flytte opp hit så var fokuset at eg reiste ut av fylket, så langt vekk, ikkje nødvendigvis at det var til ei så lita bygd, seier Kjersti.

Livet på Ponderosaen

Ho har oppdaga at ein stor fordel med å bu i Botnane er at når folk kjem på besøk så blir dei nokre dagar. – Det er ikkje berre slike «hei og ha det»-besøk. Vi får tid til å snakke skikkeleg med kvarandre, ha litt djupare samtalar. Det er meir ro over både besøket og samtalen. Vi kan bruke naturen, fiske på sjøen og gå turar i fjell, skog og fjøre. Ja, verkeleg ha tid i lag.

Dei har god plass i eit hus med alt på ei flate. Ole Petter Sande, bror til John Magne, byrja kalle huset og garden i Sletten for Ponderosa-garden, etter ein fjernsynsserie om ein familien på ein gard i Nevada.– Så no seier “alle” at dei skal til Ponderosaen. Syster mi seier at det er som å dra til eit ferieparadis å fare hit. Her er det fritt for alle påtrengande stimuli.

– Då står de ved grytene og hine slappar av?

– Nei, då tingar vi take-away-mat hjå Amanuai Nesthus på Årebrot. Dei herlegaste rettar levert på døra. Det er så artig å sjå kor store gjestene blir i augo då. Tenkt take-away-mat frå nabobygda! Eg er så glad for at vi har Amanuai, seier Kjersti.

Borna i Botnane går på skule i Florø. John Magne meiner det er ein fordel at dei går på ein større skule. Men det vert ein del køyring når eldste dottera bur i Botnane og skal vere med på ulike aktivitetar i Florø, og i tillegg rekke over alle fødselsdagsselskapa i klassen. Det er nok berre ein forsmak på korleis det blir når både Ine og August vert skuleungar.

 

Fordelen med ein mann som arbeider i Nordsjøen er at han er heime når han er heime, seier Kjersti Straume. Og skryter av god hjelp frå svigerfar Audun når ho er åleine med ungane.

Kysten er forsømd

Dei må tenkje seg om når eg masar om det er noko dei saknar. Omgangskrinsen er det naturleg svaret, men elles kjem dei ikkje lett på noko.

– Jau, eg kan godt tenkje meg fleire ungar i bygda og at vi vert litt fleire til å syte for det. Her er god plass. Dessutan saknar eg at båten frå Villevika til Florø går litt oftare. Det er så godt å bruke båten og sleppe å køyre over Magnhildskaret, seier Kjersti. Ho likar å ta «bosruta» til Florø. Kvar onsdag vert det henta bos med båt på Årebrot kl.10.25. Då får ho både ein roleg start på dagen med ungane og høveleg tid til handel i Florø, og vel sjølv om ho tek rutebåten attende halv tre eller halv fire.

John Magne er framleis frustrert over at det ikkje lukkast å få lagt Kystvegen på kysten av Sogn og Fjordane, med bru over Terøya i Flora. Då kunne det blitt rift om tomter både på Årebrot og i Botnane, og vidare langs vegen.

– Men her i Sogn og Fjordane legg dei Kystvegen i kommunar og område utan kystlinje. Dei som har styrt med Leikanger-brillene på har brydd seg fint lite om utviklinga på kysten. Difor har mykje stagnert i dette fylket, medan kysten er motoren i nabofylka våre. For kysten kan det ikkje bli verre enn det har vore, difor vel eg å ha trua på Vestland fylke, seier John Magne Sande.

Tekst og foto: Magni Øvrebotten 20.november 2019.

80 hjorteløyve i Botnane

– Vi skaut mest berre bukkar på hjortejakta før. Det var det som talde då eg byrja å gå på jakt for vel 40 år sidan, seier Torbjørn Øvrebotten. No trur han det vil ta minst 10 år å få opp att ein sterk hjortestamme, og då må det skytast mest kalvar og ungdyr. Det gjeld både i Botnane og store delar av kysten på Vestlandet. I Botnane er det 80 fellingsløyve for hjort i 2019.

 

Dei to familiane samla i Myrane. Frå venstre: Jørn Bye med Odin på fanget og Trude Sørbotten med dottera Solveig. Jens Anders Sunde Midtbø med sonen Marcus André og Linn-Kristin Sørbotten med dottera June Marie på fanget.

29-åringane Linn-Kristin Sørbotten og Trude Sørbotten har flytta attende til heimbygda Botnane og busett seg der med sambuarar og to barn kvar. Dei gler seg over å sjå kor fritt og godt ungane har det. – Dei er veldig mykje ute kring husa, leikar seg i fjøra og i vatnet. Her har vi oversikt og kan la dei springe ute på eiga hand, slik vi gjorde som ungar, seier Trude Sørbotten, som flytta hit i sommar. – Kvardagen her er det ungane har som uteaktivitetar i barnehagen, men her styrer dei leiken sjølve og finn alltid på noko. Dei sit lite stille, seier Jens Anders Midtbø Sunde.

Linn-Kristin Sørbotten og Jens Anders Sunde Midtbø (39) har snart budd her i fire år, og dei har borna June Marie (4) og Marcus André på 3 år. Linn-Kristin vaks opp i Botnane og flytta til Florø siste året på ungdomsskulen.

– Då skulle eg slett ikkje tilbake til Botnane. Eg gjekk på skule i Førde og flytta derifrå til Sørlandet, der syster mi bur. Eg skulle berre attende til Førde for å gå sjukepleien, og så fare attende til Sørlandet. Men så møtte eg Jens Anders og han ville slett ikkje til Sørlandet. Han ville ikkje bu i by heller, så då vart det Botnane, fortel Linn Kristin. No kan ho ikkje tenkje seg noko anna, men det var litt tungt i starten. Ho sakna vener og enkel tilgang på det ho trong, men har kome til at det handlar mest om innstilling, planlegging og kva du tykkjer er viktig.

– Ja, for meg var alternativa anten Botnane med Linn-Kristin eller til Askrova åleine, ler Jens Anders. Han har vakse opp i Norddalsfjorden og på Askrova. – Eg har vore bygdamann heile livet, så for meg var det som forventa å bu i Botnane. Det er stilt og fredeleg her, og kjekke folk. Eg har kjent John Magne (Sande) frå vi var ungdomar, og det er kjekt at han og familien også bur her. Medrekna dei er vi tre småbarnsfamiliar her no, med til saman sju ungar. Det er viktig at vi er fleire i same livsfasen, dei som har større ungar er litt eldre enn oss, seier Jens Anders.

Viktig at det var hus å få kjøpt

Det er ikkje ofte det er hus til sals i Botnane, men begge familiane var heldige med at det var det. – Det var avgjerande at vi fekk kjøpt oss hus og kunne flytte rett inn i det. Det var bror til Linn-Kristin som visste at dette var til sals, eller rettare sagt, at han som eigde det kunne tenke seg å selge, fortel Jens Anders. Han og Linn-Kristin bur i eit lite bustadfelt på fire hus som vart sett opp då det kom steinbrot i Seljestokken. Myrane heiter det der. I to av husa er det fastbuande, eit er hytte og det fjerde vert leid ut. I tillegg er det ei byggeklar tomt på 1,5 mål til sals, ved sida av dei, med fri utsikt til Frøysjøen.

Trude Sørbotten kjøpte huset til far sin, då han flytta til Florø. – Det tok si tid å få seldt leilegheita i Florø, men i sommar flytta ho og borna Solveig 6 år og Odin 5 år, og sambuaren Jørn Bye (34), til Botnane. Bye kjem frå Kyrkjebø og er heller ikkje van med store forhold. – Det handlar mest om innstilling same kvar ein bur, meiner han.

God mottaking i bygda

I Botnane og på Årebrot vart folk glade for at det kom unge folk til bygda. Dei kjende seg velkomne. Men begge dei unge kvinnene har undra seg over kor negative mange utanforståande var når dei fortalde at dei skulle flytte «på bygda».

– Mange svartmåla det å bu på bygda, både for meg og ungane, og var sikre på at vi kom til å angre.  Det er kanskje ikkje rart det bur lite folk i bygdene når det vert snakka så negativt om korleis det er å bu der? spør Trude Sørbotten.  Linn-Kristin Sørbotten opplevde litt av det same og synst det er rart kor negative folk ofte blir når du flyttar mot straumen. Bygdene bør bli snakka meir opp, meiner Linn-Kristin Sørbotten. Ho og sambuaren skaffa seg hybel i Florø fordi dei trudde dei kom til å trenge det for å få turnusar og båtruter til å gå opp, men den har dei kvitta seg med. – Når vi har besøk av barnefamiliar seier mange at dei gjerne skulle ha budd slik som vi gjer, men det vert som regelen med tanken, seier Linn Kristin.

Trude tykkjer det går veldig greitt å bu i Botnane. Ho og ungane set seg på bussen kl. 06.05 for å reise med fyrste båten frå Villevika til Florø. – Det er avslappande å ta fyrste kaffikoppen på bussen om morgonen, og når ungane er vel på plass i barnehagen og SFO i Florø køyrer eg til jobben min i Eikefjorden, seier Trude. Ho er plastarbeidar og byggjer båtar for Brødrene Aa. Med arbeid på dagtid rekk ho og ungane arbeidsruta attende til Årebrot og dei er heime att halv fem. For tida er sambuaren heime og det er godt å kunne gå rett til middagsbordet.

Hjå Linn-Kristin og Jens Anders arbeider begge i turnus-yrke. Ho er vikar på omsorgssenteret Furuhaugane i Florø. Han har arbeidd i oppdrettsnæringa, men skal byrje i Fjord 1. – Vi gjer det slik at eg tek nattevaktene når han har friperiodar og så går eg dagvakter når han er ute på jobb, fortel Linn-Kristin. Dei har ungane med seg på bussen/båten til og frå Florø.

– Men to besteforeldre i gåavstand frå heime kan kome vel med?

– Ja, mamma og pappa er alltid flinke til å hjelpe oss, men vi kan ikkje basere oss på at dei skal innrette seg etter turnusane våre. Vi vil helst klare det sjølve. Foreldra mine er nyleg blitt pensjonistar og ungane likar seg veldig godt hjå dei. Det er kjekt å vekse opp med besteforeldre så nær, seier Linn-Kristin Sørbotten.

Skulle gjerne hatt barnehage

– Det er dumt at Botnane ikkje har barnehage, for det hadde unekteleg gjort det lettare for  oss. Men samstundes er det ofte slik i storbyane også at det er eit styr å få levert ungane i barnehagen og på SFO, og nå arbeid. Men der har foreldra ofte 1,5 time i kø både til og frå arbeid. Eg har fleire kameratar som leve slik, men det vert det snakka lite om når livet i byn vert framheva som best. Nei, takke meg til dette, seier Jens Anders Sunde Midtbø.

Fylkesveg 577 (Frøysjøvegen) gjennom bygda går rett forbi husa deira, og foreldra skulle gjerne sette at fartsgrensa vart sett ned. Dei kan ikkje skjøne kvifor grendalaget har fått avslag på søknaden til Vegvesenet om å få 60 km/t som fartsgrense gjennom Botnane, der vegen går gjennom mange tun. Jamt over synst dei folk tek omsyn, men det er mykje tungtrafikk og store bilar, som ikkje er tilpassa vegen. Like eins kan dei tenkje seg litt veglys langs vegen, som gjer det enklare både å sjå og bli sett i mørkna, både for liten og stor. No er det stummande mørkt å ferdast ute om kvelden.

Ungane opptekne av hjorten

Det er midt i hjortejakta eg er i Myrane for intervju. Jens Anders har vore med på jakt frå han var liten gutunge, og er no med på jaktlaget som jaktar mellom Sørbotten og Husefest.

– Folk betalar titusenvis av kroner for jaktrettar som vi får gratis opp i hendene her berre vi vil vere med grunneigarane på jakt, seier han. Ungane er òg opptekne av jakta og hjorten som brøler kring husa deira, så utsiktene til å få dei med etter kvart er gode.

– Kva må til for å få fleire til å busette seg i Botnane og på Årebrot?

– Hus å leige eller kjøpe er viktig. Det var positivt å sjå at Bremanger kommune vil gje 200.000 kr. til folk som vil bygge seg hus i kommunen, og her er altså ei byggeklar tomt til sals attmed oss her. Ho er ikkje vår, så vi reklamerer for å få fleire naboar. Om den nye rutebåten Florø/ Måløy får stjernestopp på Villevika kan folk reise til Florø til doktar og tannlege utan å måtte gå der heile dagen. Det er slike praktiske tiltak kommunane må tenkje meir på for å få folk til å bu i bygdene, meiner Jens Anders Sunde Midtbø.

Men å bu på bygda er ikkje for kven som helst, trur dei. Dei som skal flytte dit må trivast på bygda og sjå verdiane i å bu her. Sjølve tenkjer dei at dei må vere meir med på dei aktivitetane som er og kanskje få i gang nye. Dei ynskjer meir framsnakking av verdiane med bygda og ikkje berre framheving av det som er tungvindt.

– Det er langt frå så vanskeleg som «alle» fortalde meg at det ville bli. Det handlar mykje om kva innstilling du har sjølv. Det du vil får du som regel til, men eg skjønar ikkje kvifor så mange snakkar ned bygdene. Der må folk skjerpe seg, seier Trude Sørbotten og får samtykkande nikk frå dei andre.

Trude Sørbotten og Linn-Kristin Sørbotten er syskenbarn og naboar.

 

 

Intervju og foto: Magni Øvrebotten. Botnane 28.09.19.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

I Botnane er det vel 80 fellingsløyve på hjort i år. Det er andre året med dobbelt så mange fellingsløyve som før om åra, for å få ned hjortebestanden og såleis få fram ein sterkare hjortestamme.  – Vi må nok leve med fylgjene av for mykje dyr og feil avskyting i minst 10 år framover, seier Torbjørn Øvrebotten, ein av dei røynde hjortejegarane i bygda, med mange fellingsløyve.

I fjor vart det skote 74 dyr i hjortejakta i Botnane, og no som då skal dei skyte mest kalvar og ungdyr. Det er stikk i strid med det som er sett på som gjævt når du går på jakt. – Ja, eg hugsar godt at vi skaut mest berre bukkar. Det var det som talde då eg byrja å gå på jakt for vel 40 år sidan, seier Torbjørn Øvrebotten.

Problemet i Botnane er at det er for mykje dyr i forhold til vinterbeite og for få haremsbukkar, det vil seie store og dominerande bukkar som er 10-12 år gamle. Kollene kjem seint i brunst når det manglar haremsbukkar, og då vert det sein kalving og små dyr. Ei kolle må vere om lag 40 kg for å ta kalv og normalt skal dei ha nådd den vekta når dei er 1,5 år gamle. Men no er dei jamt over for små til det. Gjennomsnittsalderen på hjortebestanden her er 5-6 år, og unge koller får små kalvar. Koller må vere 8-13 år gamle for å få store kalvar, men så gamle koller er det få av her i området.

– Og bukkane held seg i Sørgulen?

– Vår, sommar og tidleg haust er det mest bukkar i Sørgulen, medan det er mest koller, kalvar og ungdyr i Botnane. Det kjem seg kanskje mest av naturgjevne forhold. Bukkane held i lag i flokkar til dei kjem i brunst rundt 15.-20. september. Då søkjer dei til område med mykje koller for å lage sitt harem og vi høyrer dei brøle. Vi må la vere å skyte store bukkar elles kjem vi ingen veg med å bygge opp att ein sterkt og variert hjortestamme. Når dei er blitt returbukkar (eldre enn 12-13 år) kan dei fellast.

Grunneigarane må ha kontroll

– Forsking og fagfolk seier at de må skyte mest kalv for å få opp ein sterk hjortestamme. Men det er vel framleis ikkje sett på som særleg gjævt?

– Nei, det er stikk i strid med det som har vore tradisjon og status, og det er vanskeleg å snu haldninga om at det er sværast å skyte bukkar og telje greiner på horna. Difor er eg skeptisk til å leige vekk hjortejakta til ukjende, utan å vere med sjølv eller setje sterke føringar på og kontroll med kva dyr som blir felt. Som grunneigarar må vi ha kontroll på kva som vert skote og dei som ikkje rettar seg etter retningslinjene må vi vise vekk.

Kontrollen med kor mange og kor gamle dyr som vert skotne føregår med at jegarane skal levere inn kjevane på dei dyra dei skyt, til den kommunale viltforvaltinga. Kjevane på vaksne dyr (1,5 år og oppover) blir sende vidare til Miljødirektoratet i Trondheim. – Vi sender òg inn hjerneprøver og lymfekjertlar på alle dyr som er to år eller eldre for å kartlegg skrantesjuke. Det er Mattilsynet og Veterinærinstituttet som har ansvar for dei analysane, seier Torbjørn Øvrebotten.

Kjensler med å skyte kalv         

– Kvifor må ikkje alle jaktfelta skyte mest kalv?

– Nei, alle blir ikkje tildelt like mykje kalv. Fylket er inndelt i bestandsområde. Vi ligg under det same som Flora, men viltforvaltaren i Bremanger har gjeve ekstra fellingsløyve til Botnane, på grunn av store beiteskader og mykje hjorteskit på innmark. Sidan Øvrebotten jaktfelt har dei fleste løyva har vi valt å ta ut ekstraløyva som kalvar og ungdyr. Vi gjev frå oss 10 løyve til Sletten og Nordbotten  på vilkår av at det blir skote kalvar og ungdyr. Eg lever etter den regelen om at dersom eg skyt det minste eg ser så gjer eg ikkje noko gale forvaltningsmessig.

– Men det kan vel òg ha ei kjenslemessig side å vegre seg mot å skyte kalv?

– Ja, det kan det absolutt ha. Vi skyt kalven frå mora. Det er som å ta lamma frå sauene om hausten, så det kan ha sine fordelar å ha drive med husdyr og slakting.

– Korleis reagerer kollene?

– Dei er som regel i nærleiken og blir gåande og leite etter kalven. Eg skaut ein gong to kalvar og ei kolle på Legene. På den tida prøvde vi å skyte kolla også i slike tilfelle. Neste dag gjekk eg attende til same staden og då gjekk mora til den andre kalven og leita. Ho  kom heilt fram til meg før eg skaut ho. Nyleg hadde vi skote ein kalv på bøen og neste morgon såg eg ei kolle forlate bøen saman med andre dyr for så å kome tilbake der kalven vart skoten dagen før. Eg er sikker på at ho leita etter kalven sin. Det gjer sjølvsagt inntrykk, men vil vi drive jakt har vi også eit ansvar for å drive ei forsvarleg forvalting av hjortestammen.

Torbjørn Øvrebotten (61) fortel at då han byrja å gå på jakt for vel 40 år sidan vog ein 1,5 år gamal stilk i snitt 45 kilo, i dag veg han sjeldan meir enn 30-35 kilo. Det same gjeld ungkoller og kalvar. No er kollen nede i den snittvekta stilkane hadde før, medan kollene då vog 55-60 kilo.

– Dette er fylgjene av for mange dyr i høve til beitegrunnlaget og feil avskyting gjennom mange år. Det vil sikkert ta minst 10 år å rette det opp att og få ein sterk hjortestamme. Det krev òg at alle tek eit sams ansvar for å lukkast. Problemet gjeld store deler av Vestlandet, særleg på kysten, seier Torbjørn Øvrebotten.

Ungdomen tek med traktoren eit stykke, i tilfelle fangst.

 

NB: For dei som ikkje veit det er Torbjørn Øvrebotten bror min. Han er ein røynd hjortejeger og det var enklast å intervjue han når eg ville skrive litt om hjortejakta for oss som ikkje har greie på jakt. Til dømes om kvifor hjortejegarane no må skyte mest kalv og kva som er stoda for hjortebestanden i området.

Tekst og foto: Magni Øvrebotten. 28. september 2019.

 

 

 

 

 

(06.0819) Leilegheita i grendahuset er no leigd ut 8.- 15. august. Elles ledig. Det kostar kr. 4000 for ei veke, medrekna vask, oppreidde sengar og handkle.

Om du er interessert kan du kontakte leiaren i grendalaget, på mobil 93 23 70 73, eller e-post; asmund.berthelsen@icloud.com

Det kom vel 90 menneske og det vart seldt lodd og mat for vel 30.000 kroner brutto på basaren søndag 14. juli.

Pål Anders Ullevålseter er i Husefest på ferie og var invitert til å snakke om livet på motorsykkel og som tv-stjerne. Han fortalde om eit godt barndomsminne.

Berit og Nina Seljestokken klar for jakt. No er dei rundt 40 år og har gått på jakt med gevær sidan dei var 18 år.

Systrene Nina (40) og Berit (39) Seljestokken var dei fyrste kvinnene i området her som byrja gå på hjortejakt med gevær. Eg hugsar det var eit storhende på hjortefesten dei åra «jentene i Seljestokken» hadde skote sine fyrste hjortar. Særleg imponerte var vi damene som aldri hadde tenkt på at vi kunne ha noko på jakt å gjere. No er det eit par unge damer til som går på jakt med gevær, men det er framleis mest vanleg at kvinner er med utan børse. – Når eg fortel at eg går på jakt, så trur folk framleis at eg berre er med, seier Nina Seljestokken. Berit Seljestokken opplever likevel at det er meir vanleg no, enn då ho tok viltprøva på vidaregåande i Florø.

Dei fekk ikkje vere med på jakt før dei hadde fylt 18 år og hadde klart viltprøva. Det var faren Torleif nøyen med, men då hadde dei alt lenge vore med på å få heim dyra og flå dei.
– Det var vi gode nok til. Pappa stod opp tidleg og skaut hjort, og så vekte han oss for at vi skulle hjelpe til. Det lærde vi oss frå barnsbein av, heile familien var med på det, fortel Nina, som er den eldste av tre systre.

Nina gjekk på jakt i to år før ho våga skyte. Ho var redd for å skadeskyte og hadde alltid ein grunn til å la vere å skyte. Faren var frustrert over at ho såg så mykje dyr, men aldri skaut. Så han tok affære og vart med henne på jakt og lova at han skulle skyte dyret om ho bomma.
– Vi gjekk langsmed bøen, slik at eg kunne skyte på eit oversiktleg område. Pappa sette seg ved sida av meg og brått kom det ei kolle, men eg vart så forfjamsa at eg fekk ikkje sikta. Så kom det ein bukk og eg sikta, men han måtte stå heilt «perfekt» før eg kunne skyte. Då kjende eg albogen til pappa i sida og beskjeden «No!» Eg skaut og bukken stupte. Då var det liksom gjort, og sidan har eg skote hjort, seier Nina.

–  Pappa, pappa, eg har skote hjort!

Berit var ein litt meir framfusen type enn storesystra og gjekk rett på jakt åleine. Ho hadde teke jegerprøva på vidaregåande og var 18 år, og rende opp i Bjørkeliskaret ein dag ho var åleine heime. Ho var ikkje før komen opp så kom det ei kolle, ein kalv og ein stilk (fjorkalv) fram på ei myr, og ho skaut stilken. – Men då vart eg så fortumla at eg sette frå meg geværet og sprang heim til pappa. Eg visste ikkje kva eg skulle gjere. Pappa var på arbeid på båtverkstaden då eg kom gaulande: «Pappa, pappa, eg har skote hjort!»

Sidan det har dei skote ein god del hjort til saman, men har ikkje noko tal. Det er fire hjorteløyve i Seljestokken og dei skyt eit dyr for ein nabo. I fjor skaut Nina fire dyr. I haustferien i år skaut dei eit dyr kvar. Berit, som brukar å skyte dei største dyra, fekk ein stilk. Då yngste son og finnmarking, Olav, såg den sa han: ” Mamma, æ syns nu den her reinen var litt liten……”

Nina meiner ho skyt best i sjølvforsvar. – Eg møtte på ein aggressiv hjortebukk ein gong, så eg likar best å skyte kolle og kalv, seier Nina.  Berit meiner ho har størst hell når ho er høggravid.
– Den største hjorten eg har skote var nær 100 kilo. Han kom mot meg, men eg kunne ikkje skyte fordi eg såg berre hovudet på han. Så kom han brått rett mot meg. Han var hissig og eg høggravid. Han var berre ti meter frå meg då eg skaut. Kjende mest pusten av han. Det var artig, ler Berit. Samstundes låg sambuaren hennar, Tormod Onarheim, på post eit stykke frå og det einaste dyret som kom i hans veg var ein mus som gnagde på skoen hans.

Dei bur i Finnmark og brukar kvar haustferie til hjortejakt i Seljestokken. Både dei og Nina ser på hjortejakta som ein fritidsaktivitet. – Pappa såg nok meir på det som ein jobb, attåt alt anna han måtte gjere. Trur det var difor han ikkje ville ha oss med då vi var yngre. Han var redd vi skulle rote det til for han, slik at det tok endå meir tid, seier Nina.

Torleif tek framleis storviltprøva for å skyte dyr på slutten av jakta, om døtrene og svigersonen Tormod ikkje rekk det. – Han er tidleg oppe og gjer klar traktoren. Ja, han har ofte starta traktoren i det eg går på jakt. Eg får mest prestasjonsangst, men han hjelper alltid til med å få dyra ned, fortel Nina.

Dei blei slik

Så langt i intervjuet er også foreldra, Ingrid og Torleif Seljestokken, komne på besøk. Dei tre døtrene, Nina, Berit og Tone, har rive gamlehuset og bygt eit nytt i tre etasjar, der alle bur når dei er heime i Seljestokken. Yngstejenta Tone er på veg heim, men ikkje for å gå på jakt. Det har ho aldri brydd seg om.

– Var det i mangel på søner at du oppdrog dei to eldste døtrene dine til hjortejakt, Torleif?

– Dei er ikkje blitt oppdratt til det, dei blei slik.  Det var ikkje råd å oppdra dei til noko som helst som dei ikkje ville sjølve, seier han med ettertrykk, til stor latter frå døtrene.

– Det var jenter vi hadde og middagsmaten gjekk på bøen. Både Ingrid og dei var med når vi slakta dyr heime før, og dei var med når hjorten skulle berast heim frå skogen, flådde og parterte. Dei fekk eit naturleg forhold til det, seier Torleif.

Ingrid Seljestokken meiner det har hatt sitt å seie at det var miniatyrskyting i grendahuset då jentene var små. Både ungar og vaksne var med, og slik lærde jentene seg å skyte. Ho fortel livfullt om korleis det var å kome som byjente til Seljestokken og lære seg å stelle med maten frå grunnen av. Ho bestemte seg for at ho skulle lære seg det og no er det ofte ho som er med døtrene og steller med hjortekjøtet.

– No jaktar eg mindre. Ja, nei, eg slepp ikkje til på jakt lenger. Eg har nok med å halde i orden det dei treng, som til dømes å slipe knivar og passe på at skuffa er på traktoren. Dei er svære til å gå på jakt, men eg har visst brælt dei vekk med alt det andre som må til, seier Torleif. Døtrene ler, men seier han ikkje imot. Nina fortel om ei helg ho fann ut at ho ville jakte åleine. Det var ingen andre som hadde tid. – Eg skaut ei kolle og ein kalv på bøen. Men traktoren ville ikkje gå, så eg køyrde dei heim i firmabilen. Det var tungt å få dei både inn og ut av den. Eg flådde og styra på og var heilt kokt om kvelden. Då skjønte eg at teamarbeid er viktig, det er ikkje nødvendig å styre med slikt åleine, seier Nina.

Det vert ikkje utleige her

Dei er mange når storfamilien i Seljestokken er samla, og det er ungar i alle aldrar. Nina sine tre er eldst, men dei to finnmarkingane veks til dei òg, og Tone har nett fått ein son. Det er overvekt av gutar i neste generasjon.

– Vi har hatt Anita og Lars med på jag, og vi håpar at dei vil like det etter kvart, og fleire veks til. Vi har i alle høve gjort avtale om at jakta i Seljestokken ikkje skal leigast vekk, seier Nina, som driv Seljestokken båtverkstad saman med faren og tre tilsette.

 

Det er mange kring langbordet når storfamilien Seljestokken er samla. Dei var langtfrå alle då dette bilete vart teke 29. september 2018, fyrste helga i haustferien.

 

Intervju: Magni Øvrebotten